|
|
|
Saçın Yaşam
Döngüsü
Hepimiz saçlarımızı
kestirdiğimiz zaman bazı bölgelerin daha hızlı uzadığını
görürüz. Hatta saçları canlansın diye saçlarını kazıtan
insanlar artık bazı bölgelerin hiç uzamadığını ve
inceldiğini fark ederler. Saçlarımız her saç telinin ayrı
ayrı evrelerde (mozaic cycle) bulunduğu dinamik bir yapıdır.
Irklar arasında farklılıklar olmakla beraber, (Asyalılarda
ve siyah ırkta saç yoğunluğu beyaz ırka kıyasla daha azdır)
bir kişide 100.000-125.000 civarında terminal saç teli
bulunmaktadır.
1984 yılında patoloji uzmanı
John T. Headington, saçlı deriden aldığı örnekleri (punch
biopsy) o güne kadar herkesin yaptığı gibi boyuna değil de
enine (horizontal) yaptığı bir kesi ile incelemeye
başlayınca FOLİKÜLER ÜNİTE kavramı ortaya çıkmıştır.
FOLİKÜLER ÜNİTE nedir?
Foliküler ünite kollajen bir bant ile çevrelenen, çoğunlukla
1,2, veya 3 (nadiren 4-5) saç teli bulunduran, ter bezi (sebaceous
gland) ve her saç teline yapışan çok ince bir kasın (arrector
pili muscle) yapıştığı bölgeyi de içeren yapıdır. Bütün
saçlarımız bu 2’li, 3’lü saçları barındıran foliküler
ünitelerden oluşmaktadır.
Saç Döngüsü
Saçlarımız devamlı uzama, incelme, dökülme, evrelerini
kapsayan dinamik bir döngü içindedir. Bu aşamalar her saç
folikülünde birbirinden bağımsız olarak devam etmektedir.
Anagen Faz
Kalın, sağlıklı, uzayan terminal saçların bulunduğu evredir.
Saçlarımızın yaklaşık % 84 – 90’ı anagen aşamasındadır. Bu
faz her saç teli için yaklaşık 3 yıl sürmektedir.
Katajen Faz
Yaklaşık 3 hafta süren bir geçiş dönemidir. Programlı hücre
ölümü (apoptosis) başlar. Dermal papilla sıkışır ve saç kökü
cilt içinde yükselir. Saçta incelme ve pigment kaybı
başlamıştır. Saçlarımızın yaklaşık % 2’si katajen fazdadır.
Telojen Faz
Ortalama 3 ay sürer. İncelmiş ve pigmentini kaybetmiş saçlar
dökülür (club hair). Ne olduğunu bilmediğimiz bir sinyal ile
saç ana hücresinden (stem cell) yeni bir folikül oluşmaya
başlar. Bazen de uyuma fazı (Lag phase) dediğimiz bir döneme
girilir ve saç 2-5 hafta hiçbir gelişme olmadan bekler.
Saçlarımızın yaklaşık % 10 – 15’i telojen fazdadır.
100.000 saç teli olan birinin saçlarının yaklaşık % 10’unun
telojen aşamada olduğunu düşünürsek; 90 – 100 gün süren
telojen fazda günlük ortalama 100 tel saç kaybı normal kabul
edilmektedir.
Arrector pili kasının saç folikülüne tutunduğu noktada Bulge
bölgesi bulunmaktadır. Farelerde bu bölgeden alınan kök
hücreler (follicular stem cells) laboratuar ortamında tekrar
hayvan derisine enjekte edilerek yeni kıl oluşumu
başlatılabilmektedir. Bu yöndeki çalışmalar önümüzdeki
yıllarda saç nakli operasyonlarında yeni stratejiler
geliştirilmesine yardımcı olacaktır.
|